W południowo-środkowej części dzielnicy Xuhui w Szanghaju znajduje się na mapie obszar szczególnie ważny historycznie kojarzony głównie za sprawą rzucającej się w oczy pagody prowadzącej do świątyni. Nie jest to jednak jedyne miejsce, któremu warto poświęcić czas bowiem tuż za jej murami, w cieniu tych samych drzew, rozpościera się zupełnie inny obraz – Cmentarz Męczenników Rewolucji. Oba te miejsca tworzą wspólnie wielowarstwową narrację dziejów Chin, w której sfera duchowej refleksji splata się z pamięcią dramatycznych wydarzeń XX wieku.

Kompleks świątynny Longhua

Świątynia Longhua (龙华寺, Lónghuá Sì), znana również jako „Świątynia Kwiatu Smoka”, stanowi jeden z najważniejszych i najstarszych ośrodków buddyjskich w Szanghaju. Sanktuarium poświęcone jest Maitrei – Buddzie Przyszłości – i od wieków odgrywa istotną rolę w religijnym, kulturowym oraz historycznym krajobrazie miasta. 

Historia świątyni

Jest to jedna z najstarszych, a zarazem największa świątynia buddyjska na terenie miasta Szanghaj. W źródłach historycznych brak jednoznacznych dowodów na powstanie ponad 1700 lat temu, w okresie Trzech Królestw, z inicjatywy Sun Quana – założyciela państwa Wu. Ponadto, według części badaczy, w tym geologów, obszar ten mógł znajdować się wówczas jeszcze pod wodą. Istotnym argumentem na rzecz tej hipotezy jest również fakt, że nie odnaleziono wcześniejszych wzmianek religijnych o rozwiniętym buddyzmie tego regionu. Oznacza to, że najbardziej prawdopodobna wydaje się teoria mówiąca, iż zarówno świątynia, jak i pagoda powstały w okresie Pięciu Dynastii i Dziesięciu Królestw, za panowania Qian Chu (929-988) – ostatniego władcy dynastii Wu Yue. Bez wątpienia obecna zabudowa w dużej mierze odzwierciedla styl architektoniczny z czasów dynastii Song (960–1279). Historycy są zgodni, że za rządów cesarza Song Yingzonga (1032–1067) kompleks Longhua już istniał i funkcjonował jako ważny ośrodek religijny. Rok przed śmiercią cesarza świątynię przemianowano na „Świątynię Kongxiang” (空相寺), a w 1080 roku wzniesiono pomnik podkreślający status świątyni. Pierwotną nazwę „Świątynia Longhua” przywrócono po kolejnej odbudowie, dokonanej za panowania cesarza Yongle (1360–1424) z dynastii Ming. Kolejne rekonstrukcje miały miejsce m.in. za czasów dynastii Qing oraz po 1949 roku.

Struktura i układ kompleksu

Układ zabudowy świątyni Longhua został zaprojektowany zgodnie z klasycznym modelem pięciu sal sangharamy, typowym dla tradycyjnych chińskich świątyń buddyjskich. Całość podporządkowana jest zasadzie osiowości i symetrii – główne budynki rozmieszczono wzdłuż centralnej osi północ–południe, a mniejsze pawilony i sale modlitewne po jej obu stronach. Kompleks zajmuje powierzchnię ponad 20 000 m², z czego 5219 m² stanowi zabudowa, a długość osi centralnej wynosi 194 metry.

Pierwszym budynkiem na osi jest Sala Maitrei (弥勒殿), w której znajduje się wizerunek Buddy Maitrei, znanego w Chinach jako Śmiejący się Budda, symbolizujący przyszłe nadejście oświecenia i pomyślność.

Za nią usytuowana jest Sala Czterech Niebiańskich Królów (天王殿), pełniąca funkcję symbolicznej strażnicy świątyni i reprezentująca ochronę Dharmy.

Centralnym i najważniejszym obiektem kompleksu jest Sala Mahawiry (大雄宝殿), główna sala modlitewna, w której znajduje się posąg Buddy Siakjamuniego siedzącego na lotosowym tronie, flankowanego przez bodhisattwów Mandziuśriego (文殊菩萨) i Samantabhadrę (普贤菩萨). W sali tej przechowywany jest również zabytkowy dzwon odlany w 1586 roku, w okresie panowania cesarza Wanli z dynastii Ming, będący cennym świadectwem ciągłości funkcjonowania świątyni.

Kolejnym głównym obiektem jest Sala Trzech Mędrców (三圣殿), poświęcona Buddzie Amitabie (阿弥陀佛) oraz towarzyszącym mu bodhisattwom Guanyin (观音菩萨) i Mahasthamaprapcie (大势至菩萨), co odzwierciedla silne związki świątyni z buddyzmem Czystej Krainy.

Ostatnim budynkiem na osi północ–południe jest Sala Opata, pełniąca funkcje administracyjne i dydaktyczne, w której odbywają się wykłady, ceremonie oraz oficjalne spotkania wspólnoty monastycznej. 

Pagoda Longhua oraz pozostałe elementy przestrzeni

Pagoda Longhua nie różni się stylem od pozostałych – wzniesiona na planie ośmiokąta, siedmiopiętrowa,  mierząca 40,4 metra wysokości. Jej główną konstrukcję stanowi ceglany korpus i drewniane schody. Każda kondygnacja jest mniejsza od poprzedniej, a wszystkie poziomy otoczone są balkonami z balustradami. Obecnie pagoda nie jest dostępna dla zwiedzających. Pojawia się w filmowej adaptacji powieści J.G. Ballarda „Imperium Słońca” w reżyserii Stevena Spielburga. 

W pobliżu wejścia do świątyni znajduje się trzypiętrowa dzwonnica z ważącym 3,3 tony dzwonem z brązu. Dzwon ten jest uderzany 108 razy w każdą noc noworoczną, co w buddyzmie symbolicznie reprezentuje 108 rodzajów ziemskich pragnień lub złudzeń (kleśa), a każdy dźwięk dzwonu ma pomóc w oczyszczeniu się z jednego z nich, przynosząc błogosławieństwo na nadchodzący rok. Na terenie kompleksu znajduje się również duża kolekcja roślin bonsai, pośród których spacerują liczne koty, będące stałym obiektem zainteresowania turystów.

Jarmark Świątynny

Coroczny Jarmark Świątyni Longhua to jedno z najstarszych i najważniejszych tradycyjnych wydarzeń w Szanghaju. Jego historia sięga czasów dynastii Ming, a sama impreza łączy tradycyjne obrzędy religijne z lokalnymi występami artystycznymi i targowiskiem. Kulminacyjny moment festiwalu przypada na trzeci dzień trzeciego miesiąca kalendarza księżycowego, co zbiega się z tradycyjnym chińskim Świętem Shangsi. Obchody wraz z towarzyszącym jarmarkiem trwają zazwyczaj kilkanaście dni. W ostatnich latach święto to wypadało 11 kwietnia w 2024, w 2025 – 31 marca, a w 2026 roku przypada na 20 kwietnia. Zgodnie z wierzeniami, właśnie tego dnia Maitreja (Budda Przyszłości) ma się inkarnować w postać legendarnego mnicha Budai, który żył prawdopodobnie w X wieku. Jego ikoniczny wizerunek – dobroduszny uśmiech, okrągły brzuch i nieodłączny płócienny worek – przyniósł mu przydomek „mnicha w płóciennym worku”. Symbolizuje on szczęście i obfitość, będąc jednym z kluczowych symboli jarmarku. Ze względu na swój wyjątkowy charakter i wartość kulturową, Jarmark Świątyni Longhua został w 2008 roku wpisany na Krajową Listę Dziedzictwa Niematerialnego Chin.

Cmentarz Męczenników Rewolucji Longhua

W bezpośrednim sąsiedztwie świątyni znajduje się rozległy kompleks memorialny upamiętniający co najmniej kilka tysięcy ofiar poległych podczas chińskiej wojny domowej o władzę nad Republiką Chińską między Chińską Partią Nacjonalistyczną- Kuomintangiem (KMT) a komunistami. Konflikt rozpoczął się tzw. „białym terrorem” (1927-1930), a zakończył zwycięstwem komunistów w 1949 roku. W międzyczasie Japonia dokonała inwazji, co zmusiło strony do tymczasowego zjednoczenia i wspólnej walki z wrogiem. Siły Kuomintangu wykorzystywali teren okołoświątynny do osadzania więźniów politycznych i członków ruchu oporu. Stało się miejscem brutalnych przesłuchań, tortur i egzekucji. Z kolei podczas japońskiej okupacji obiekt nadal sprawował swoją podstawową funkcję lecz pod nowym “zarządem”. Po 1949 roku stał się więzieniem zarządzanym przez Komunistyczną Partię Chin. Od 1995 roku obszar ten jest otwarty jako park i kompleks memorialny. Obecnie stanowi ważny punkt tzw. „czerwonej turystyki” – miejsca o silnym przesłaniu patriotycznym i historycznym. Zwiedzający mogą wejść do zrekonstruowanego bloku więziennego, by zobaczyć autentyczne cele i poczuć atmosferę izolacji oraz represji. Najbardziej wymownym elementem jest jednak podziemny tunel, który symboliczną drogą przez ciemność prowadzi do odizolowanej polany będącej miejscem tajnych egzekucji. To właśnie tam w 1950 roku odkryto zbiorowy grób 24 młodych więźniów straconych jednej nocy w 1931 roku.